Labyrint
Voor wie wil floreren – maar niet ten koste van wat er écht toe doet. Over mentaal welzijn, keuzes die kloppen en de kracht van betekenisvol leven en werken.
Behoefte aan de lente
Op deze saaie, grijze zondag mis ik de lente. Waar januari nog vol verjaardagen en andere afleiding zat, is februari saai. Ik sta mezelf meestal niet toe om op de lente te hopen, omdat het nog zo lang duurt. En dat maakt het wachten alleen maar vervelender. Ik kon me nu niet meer inhouden en heb wat oude foto’s gezocht waar ik een lentegevoel van krijg.
De avondzon. Na het avondeten nog naar de Loonse en Drunense duinen gaan.
Het zonlicht wat gefilterd door de bladeren het bospad bereikt.
Blauwe lucht, groen aan de bomen. Geen plassen water op het pad.
Dit zwembad komt niet meer in de tuin, want het is kapot gegaan. Maar de aanblik van zonlicht op water maakt me altijd blij. Zelfs als het in het binnenzwembad is.
De hei in bloei. Ik weet het, geen lente. Maar na lente wordt het zomer. In een luchtige, zomerjurk naar buiten. De warmte op je huid voelen en de kleuren op je in laten werken.
Ik ben weer ietsje vrolijker. Ik hoop jij ook.
Wat ik nog niet heb verteld over de moederwond
Het is zeven jaar geleden dat mijn roman Moederwond verscheen. Het begon met de zin; ‘Jij hebt als klein meisje het verdriet van je moeder willen dragen.’ Gezinscoach Marga Huis in ‘t Veld sprak de woorden uit. Voor het eerst was duidelijk waar het verdriet dat ik al die jaren wel voelde, maar niet kon plaatsen vandaan kwam.
Toen het zichtbaar werd, kwam al het verdriet naar boven. Maar ook boosheid, frustratie en onmacht. En ja, ik gaf mijn moeder ook de schuld van dingen. Iemand de schuld geven is altijd makkelijker dan eigen verantwoordelijkheid nemen. Dan kun je boos blijven en hoef je niet naar je jezelf te kijken.
De boosheid en het verdriet kwam van het kleine meisje. Het waren haar opgekropte gevoelens. Nu ben ik al geruime tijd volwassen, geen reden dus om me nog als een klein meisje te gedragen. Dat weet je wel, maar je er naar gedragen kost tijd.
Door het toelaten van de gevoelens, erken je ze. Uiteindelijk kun je ze een plaats geven, want je kindertijd kun je niet overdoen. Ik dacht na het schrijven van mijn boek, dat het helemaal klaar was. Zo van: alles is opgeschreven, het boek kan dicht.
Het was geen einde, het was een begin. Het begin van verantwoordelijkheid nemen voor mezelf. Niet langer wijzen naar mijn moeder (en mijn vader). Naar mezelf kijken en mijn eigen behoeften gaan herkennen. Zo kwam ik erachter dat ik veel tijd bezig was met allerlei zaken die vrij weinig te maken hadden met mijn behoeften en verlangens.
Vervolgens zette ik stappen in de richting om dat te veranderingen. Kleine stapjes, door bijvoorbeeld te stoppen met schaatsen (wat me energie kostte) en te beginnen met zwemmen (wat me energie opleverde). Zo komen er steeds meer dingen bij.
Toen ik in januari de uitzending van wintergasten keek (ik schreef er hier over), realiseerde ik voor het eerst dat ik anders naar mijn moeder ging kijken. Dat ik zag wat ze mij gegeven had en voor het eerst kon ik daar oprechte dankbaarheid voor voelen. Zelfs trots, wat tot dan toe een hele moeilijke emotie was voor mij.
Nu ben ik in staat om dit ook aan mijn dochter (en zoon) door te geven. Niet alleen met mijn hoofd, maar ook met mijn hart.
Het plezier van zwemmen
Ik denk dat het inmiddels 1,5 jaar geleden is dat ik mijn wedstrijdzwempak weer aantrok, mijn badmuts en zwembril opzette. Het water in sprong en weer wist hoe koud dat in het begin is. Dan meteen hard gaan zwemmen en na de eerste baan de kou vergeten zijn. En alleen nog maar kunnen genieten van de lichtheid van het lichaam die het in het water heeft.
Elke woensdag zwemmen wij, mijn zwemvriendin van vroeger en ik. We doen alles wat vroeger niet mocht, halverwege afsnijden, kletsen, naast elkaar zwemmen en nog meer kletsen.
Na enkele jaren proberen te leren schaatsen op noren en te zijn afgehaakt bij pootje over, is het een verademing om een sport te doen die je als vanzelf beheerst. Ik weet nog dat we de eerste keer naar het baantjes zwemmen gingen. Mijn vriendin liep meteen naar de snelste baan. Ik vroeg me af of wij daar nog wel thuis hoorde. Zij dacht van wel. En gelijk had ze.
In tegenstelling tot het schaatsen, wat elke week een worsteling was, ging dit als vanzelf. Als het gisteren was dat wij vier avonden in de week in dit zwembad lagen. Natuurlijk is ons tempo niet meer zoals dat toen was, maar het zwemmen ging nog steeds als vanzelf.
Ik denk dat ik 20 jaar niet gezwommen heb. Ik dacht alleen nog maar aan de ‘slechte’ dingen. De rode kringen onder mijn ogen van de zwembril, het stroeve haar van het chloor, de uitgedroogde huid en de kou als je het water uitkwam. Mij kregen ze niet meer in een zwembad.
En nu, denk ik alleen nog maar aan de mooie dingen. Het gedragen worden door het water, de stilte en rust als je zwemt, het meditatieve karakter van baantjes zwemmen, het rolkeerpunt wat zo’n heerlijke beweging is en het machtige gevoel van de vlinderslag zwemmen.
Het is als een oude liefde terugvinden. Ineens snapte ik weer wat ik in dat zwemmen zag. Ik voelde weer wat ik toen voelde. En ik ga het nog heel lang volhouden. Misschien zelfs wel weer een wedstrijd zwemmen. Dat lijkt me geweldig. Eerst nog even verder trainen.
Omgaan met een conflict
Op dit moment werk ik aan de afronding van het manuscript voor mijn nieuwe boek over verdiepend schrijven. Ik heb er een halfjaar niets aan gedaan en nu eindelijk de motivatie gevonden om het af te maken.
Tijdens het redigeren en herschrijven kwam ik de schrijfoefening tegen die helpt bij een conflictsituatie. En die wil ik graag met jullie nu al delen.
Schrijfoefening: omgaan met een conflict
Deze oefening kun je doen in een conflictsituatie. Belangrijk is dat je emoties zijn bedaard. En daarmee bedoel ik de eerste heftige reactie. Ervaar je nog heftige emoties? Begin dan met 5 minuten schrijven over die emoties. Laat alles eruit, gebruik woorden die je nooit zou uitspreken. Daarna verscheur je het papier en gooi je het weg. Als je voelt dat je rustiger bent, kun je alsnog de oefening doen of een paar dagen wachten en dan de oefening doen.
Je stelt je voor dat je met degene met wie je een conflict hebt naar een onafhankelijke begeleider gaat. Jullie zitten met z’n drieën aan tafel. De tafel is rond, je zit naast degene met wie je een conflict hebt en je zit naast de begeleider. De begeleider begint het gesprek en geeft jullie om en om het woord. Wat je gaat doen is dit gesprek opschrijven. Dus je begint met de begeleider: ‘Welkom <naam> en <naam>, we zitten hier om het met elkaar over <waar het conflict over gaat> te hebben.’ Daarna geeft de begeleider iemand het woord. Jij schrijft vanuit jouw eigen perspectief, vanuit het perspectief van degene met wie je een conflict hebt en je schrijft vanuit het perspectief van de begeleider. Op die manier schrijf je het hele gesprek uit.
Vragen die de begeleider kan stellen zijn:
Waar gaat het over?
Hoe kijk jij er tegen aan?
Wat zou jij graag willen?
Wat heb jij nodig van de ander?
Wat is voor jou een oplossing?
Wat als er geen overeenstemming is?
Houd in de gaten dat het doel van deze oefening niet is om een oplossing voor het conflict te vinden. Het doel is om de verschillende perspectieven in dit conflict te zien. Zodat je woorden kan geven aan jouw gevoelens en gedachten zonder meteen emotioneel te worden.
Als je deze oefening hebt gedaan, kun je een gesprek aangaan met degene met wie je een conflict hebt. Je zult merken dat je nu rustiger bent en beter uit je woorden kan komen. Wellicht is een gesprek niet eens nodig. Het kan ook zijn dat nu de emotionele lading er voor jou af is, jij het perspectief van de ander hebt gezien en je daardoor niet meer zo’n last hebt van het conflict.
Ik hoop dat je er veel aan hebt, laat het me gerust weten of deel dit bericht op social media.
Nietsdoen levert niet altijd energie op
Vorig weekend ging ik samen met een vriendin naar de voorstelling Une belle histoire van Gerard Alderliefste. Een avond vol Franse chansons. Het was geweldig. In lange tijd had ik niet zo’n leuke avond gehad. Ik bruiste van de energie, ik voelde het gewoon in mijn hele lijf.
Ik heb een hele lange tijd heel weinig energie gehad. Daardoor ging ik steeds minder doen. Het enige waar ik behoefte aan had was rust. Als ik wel ergens heen ging, kostte me dat ook vaak veel energie en wilde ik nog meer rust. De rust bracht mij mijn energie niet terug.
De reden daarvan was dat ik nog maar heel weinig dingen deed waar ik energie van kreeg. Ik deed vooral dingen uit gewoonte, schuldgevoel of plichtsbesef. Zonder erbij stil te staan of het mij wel vervulde met vreugde.
De adviezen die je dan vaak krijg hebben dan vaak te maken met alleen-tijd nemen om weer op te laden. In de zijn-modus zitten en niet in de doe-modus. Gewoon een keer helemaal niets doen.
Natuurlijk is rust en niets doen, goed na een periode van druk zijn. Maar helemaal niets meer doen, daar word je ook niet vrolijker van. Integendeel. Juist doen geeft ook energie. Als je maar de juiste dingen doet. Het is ook fijn om lekker bezig te zijn. Toen ik nog in loondienst werkte had ik na een dag werken op kantoor vaak meer energie aan het einde van de dag dan dat ik de hele dag thuis had gezeten met mijn baby.
Het gaat om de balans tussen zijn en doen. Niet het een of het ander. Allebei en vergeet doen daarbij zeker niet. Een burn-out relateren we vaak aan te veel doen onder hoge spanning. Maar een bore-out bestaat ook. Te weinig doen, te weinig spanning. Van beiden raak je uitgeput.
Wat ik nu ga doen? Franse chansons luisteren en misschien zelfs dansen.
Hoe zit het nu met je doelen voor 2024?
Het einde van januari komt weer in zicht. Misschien ben je net als ik dit nieuwe jaar met goede voornemens begonnen. Hier lees je wat ik heb gedaan.
Mijn ooit en nooit doel houd ik voor mezelf. Ik wil wel graag wat delen over mijn jaardoel.
Mijn jaardoel bestaat uit twee dingen:
- Mijn boek afmaken en (laten) uitgeven. Het boek gaat over schrijven als innerlijk kompas en is gebaseerd op mijn trainingen en nieuwe informatie en inzichten. Ik ben er al een heel eind mee, dus ik ben gemotiveerd om dit te halen.
- Mijn tweede doel is werk en studie. Die ga ik wat meer toelichten.
In oktober 2022 stopte ik met mijn online onderneming. Een aantal dingen wilde ik niet meer:
- Online werken. Het op afstand werken en altijd vanuit huis werken ging me tegen staan. Ik vond dit eerst heerlijk. Door de coronaperiode werd het wel heel eenzaam. Ik realiseerde me toen dat ik live contact miste.
- Online zichtbaar moeten zijn. Constant de druk voelen om te moeten verkopen. Content maken met als doel sales. Ik had daar helemaal geen zin meer in. Het voelde zwaar om constant zichtbaar te moeten zijn om mensen voor mijn trainingen te krijgen. Toen ik ‘het spel’ eenmaal door had, wist ik wat er voor nodig was om online sales te doen en dat was niet wat ik graag wilde. Zoals elke ondernemer weet is dat niets voor niets komt. Hoewel online ondernemen er heel makkelijk uit ziet, geldt dat ook hier. Ook daar moet je dan voor 100% achterstaan.
- Ik ben klaar met mijn oude vak marketing en communicatie. En online ondernemen betekent nu eenmaal heel veel marketing doen. En nu kan ik gewoon lekker schrijven wat ik heel leuk vind zonder dat het marketing is (lees hier)
Nu staan de deuren open voor iets heel nieuws. Ik ben van plan werk en studie te gaan combineren. Ik heb al wat ideeën en de komende tijd ga ik op onderzoek uit en kijken wat er wil ontkiemen.
Wat wil je nu echt graag?
Wat wil je nu echt graag? Ik heb me jaren met deze vraag bezig gehouden. Ik hoopte dat er op een nacht tijdens een droom een eenduidig antwoord op kwam, waarna ik mijn zoektocht kon staken en nog lang en gelukkig kon leven.
Ik hoorde ook vaak: het ligt dichtbij jezelf, waarschijnlijk zie je het zelf niet omdat het voor jou zo vanzelfsprekend is. Waarschijnlijk is het zo dat je het als kind al deed. Niet omdat het moest van een autoriteitsfiguur, maar omdat je het zelf wilde.
Voor mij was dat schrijven. Op mijn zevende kreeg ik mijn eerste dagboek en sindsdien schreef ik. Ik vertrouwde mijn gevoelens toe aan het papier en deelde mijn ervaringen met mijn dagboek alsof het een vriendin was. Op de bassischool deed ik niets lieverd dan opstellen schrijven. Ik hield ervan om boeken te lezen over onderwerpen waar ik niets van wist en er vervolgens een opstel over te schrijven op de typemachine van mijn moeder. Plaatjes uit het boek kopiëren en tussen de getypte tekst plakken. En later bleef ik graag schrijven, of het nu ging om een afstudeerscriptie, een nieuwsbrief voor mijn werkgever of berichten op social media.
Schrijven was voor mij een gewoonte waar ik veel plezier aan beleef en altijd zou blijven doen, ook als ik er nooit voor betaald zou worden.
Daar ging het een beetje mis, want schrijven werd iets waar ik geld mee kon verdienen. Ineens werd het een ‘moeten’ en niet meer iets wat ik vanuit plezier en vrijheid deed.
Daarmee bedoel ik niet dat geld verdienen en plezier niet samen kunnen gaan. Ik ontvang graag geld voor het boek dat ik heb geschreven.
De intentie van schrijven voor je bedrijf is alleen anders. Dan schrijf je om producten te verkopen. En het verkopen van die producten is het belangrijkste doel.
Ik begon ooit met schrijven omdat ik er plezier aan beleefde. En als er iets is waar ik veel plezier aan beleef is het deze blog. Aan het schrijven over wat ik heb geleerd, gevoeld en ervaren. Bovendien vind ik het leuk om foto’s te maken. Dat is alles en genoeg.
Ik mag nu gewoon schrijven wat ik wil, vanuit vrijheid en plezier. Deze hernieuwde blik op het schrijven heeft ervoor gezorgd dat ik eindelijk weer verder ga met het schrijven van mijn boek (dat gaat over verdiepend schrijven).
Dus het klopt, wat je het liefste doet ligt het dichtste bij je. Het is zo gewoon dat het moeilijk te zien is. Denk terug aan je bassischooltijd, wat deed je als kind graag? Daar liggen de antwoorden.
Geluk
Al sinds mijn tienerjaren ben ik gefascineerd door geluk. De aanwezigheid ervan en vooral ook de afwezigheid ervan. Op dit moment lees ik het boek Geluk – The new world book of happiness’ van Leo Bormans.
Ten eerste al interessant door de wetenschappelijke benadering. Niet dat een niet-wetenschappelijke benadering niet interessant kan zijn maar daar zie ik al genoeg van op mijn tijdlijn op Instagram en Facebook. En met alle respect denk ik dat juist door die benadering nog meer verwijderd raken van geluk.
Ik las in dit boek de bevindingen uit het World Happiness Report van de Verenigde Naties. Twee dingen vielen mij op.
- Mensen moet een hoog niveau hebben van wat Aristoteles noemde ‘eudeimonia’ (menselijk geluk) noemde. Toevallig schreef ik daar eerder een blog over (dat lees je hier).
- Zodra geluk wordt geaccepteerd als het doel van de overheid heeft dit andere diepgaande effecten op institutionele praktijken. Gezondheid, met name geestelijke gezondheid, krijgt nog meer prioriteit, net als de kwaliteit van werk, gezinsleven en sociale netwerken.
Stel je voor dat de overheid het geluk van de bevolking als doel heeft. Dat lijkt me pas echt een oplossing voor de verschillende problemen die er nu zijn. Een staat die zorgt voor zijn burgers. Een basis biedt waarin iedereen kan floreren op zijn manier. Ik ben voor.
Ik ga verder met lezen. Ik kom vast nog meer interessante dingen tegen.
Ouder worden als vrouw
Ouder worden als vrouw is anders dan ouder worden als man. Ouder wordende mannen denken vaak dat ze een soort George Clooney worden. Geloof me: de meeste mannen worden dat niet. Toch wordt er gedaan alsof mannen knapper worden naarmate ze ouder worden en vrouwen het tegenovergestelde.
Voor vrouwen geldt de jeugd als ideaalbeeld. Dus proberen we daar wanhopig aan vast te houden. Op verschillende manieren, de een met botox en fillers, de ander met een killerbody, een jongere vriend of gewoon alles.
Ik merk dat ik in een tussenfase zit. Met jonge moeders identificeer ik me niet meer want mijn kinderen zijn bijna allebei tiener. En eerlijk gezegd heb ik nooit veel gehad met het gepraat over kinderen. Wel over hoe je de balans tussen verbinding en autonomie behoudt, niet over luiers, zwemles of schoolprestaties.
Ik heb ook niet per se moeite met een nieuwe fase. Ik zie de charme van elk seizoen. Hoewel ik meer van de zomer houdt dan van de winter, hoeft het voor mij niet het hele jaar door zomer te zijn. Bovendien houd ik van sneeuw en ijs wat alleen de winter biedt. Zo is het ook met fasen in je leven. Elke fase heeft z’n charme.
Misschien gaat het erover dat je steeds een persoon moet loslaten die je niet meer bent. Dat brengt verdriet mee van alles wat voorbij is. Het brengt ook vreugde van alles wat nog komen gaat. In deze winterse dagen leer ik juist om het donker te waarderen. Om het in jezelf gekeerd zijn en niet naar buiten te hoeven treden te omarmen.
Ouder worden is als de herfst en de winter. Hoewel de zomer prachtige bloemen in bloei heeft, heeft de herfst de mooiste kleuren en vind ik niets mooier dan het winterlicht. Ouder worden is de herfstkleuren in jezelf zien en waarderen. Het winterlicht laten schijnen.
Enkele overwegingen om het ouder worden te waarderen.
- Als je in de spiegel kijkt, bedenk dan dat dit het moment is dat je op je mooiste bent. Beter wordt het niet. Klinkt cru, maar hoe eerder je dit beseft hoe meer je je schoonheid waardeert.
- Leer van de seizoenen herfst en winter te houden. Kijk wat deze seizoenen je brengen. Maak een lijst van wat deze seizoenen juist wel leuk maken.
- Blijf dromen. Het leven is niet alleen voor jonge mensen met een killerbody en volle lippen. Je kan op elke leeftijd een droom waarmaken. Kijk de film Nyad op Netflix voor inspiratie.
- Deel positieve ervaringen over ouder worden met anderen. Praat erover met vriendinnen die je al heel lang kent. Ervaar dan ook meteen hoe die vriendschap is verdiept de afgelopen jaren en hoe waardevol dat is.
- Zoek rolmodellen. Zo vond ik Debbie uit B&B vol liefde een inspirerende oudere vrouw. Er komt een boek van haar uit. Ik heb het meteen besteld. Omring je met voorbeelden als je die niet in je eigen omgeving hebt.
Tot slot, heb plezier. Niets is mooier dan een mens met een lach. En heb je zin in een killerbody, botox of een jongere vriend. Ga ervoor.
Dit raakte mij enorm
Zo’n tien jaar geleden startte ik een blog mama in spagaat. Ik deelde er over mijn strubbelingen op werkgebied en moederschap. Ik ervaarde een spagaat. En nu zoveel jaar later, ervaar ik die spagaat nog steeds. Toen mijn kinderen klein waren, nam het moederschap een groot deel van mijn leven in. En ik vond dat heerlijk. Toen ik ontslag kreeg, koos ik voor het ondernemerschap. Dat gaf mij de flexibiliteit om mijn uren zelf in te richten. Maar nu zoveel jaar later zie ik ook dat die flexibiliteit wellicht wel funest was voor mij op werkgebied.
Tijdens de kerstvakantie maakte ik een grote puzzel, ik doe dat soort dingen. Je werkt mooi naar een doel toe, het is uitdagend en ontspannend tegelijkertijd. Een mooie mindfulnessoefening eigenlijk. Tijdens het puzzelen had ik ondertussen wintergasten opgezet met Noreen Hertz.
Meteen in het begin kwam er een fragment van de film Stepford wives. En zij zei daarover dit (bij 10:49): ‘Ik weet nog dat ik zwaar onder de indruk was en wist dat zo’n manier van leven indruiste tegen alles wat ik wilde.’
Ik had mijn puzzel inmiddels verlaten en zat op de bank voor de televisie. Precies dit, was het gevoel dat ik had toen ik die film voor het eerst zag. De film waarin alle vrouwen perfecte huisvrouwen en liefdespartners zijn. Spoiler: het zijn geen echte vrouwen, het zijn robots.
Daarna zei Noreen Hertz dit: ‘Mijn hele opvoeding was gekant tegen de gedachte om een huisvrouw te willen worden…. En wat mijn zus en ik met de paplepel kregen ingegoten was de gedachte dat je alles kon doen of worden. Mijn horizon was onbegrensd. Dat was zo’n enorm geschenk om als meisje mee te krijgen.’
Ik huil niet vaak voor de televisie, maar nu wel. Het raakte me omdat ik zag dat mijn moeder precies dezelfde boodschap mee had gegeven aan mij. Als meisje geloofde ik dat alles mogelijk was voor mij. Het was de drijvende kracht achter mijn ambitie, om het vwo te halen, naar de universiteit te gaan, heel hard te zwemmen. Later om bij een werkgever te vertrekken als ik daar niet de rol kreeg die ik ambieerde. En misschien zelfs wel om de moed te verzamelen een boek te schrijven over een persoonlijke familiegeschiedenis. Om steeds weer door te pakken en te groeien.
Het maakte me ook emotioneel omdat ik dit ook aan mijn dochter (en zoon) door wil geven, maar dat ik zelf iets anders laat zien. Ik ben nu namelijk wel voor een groot deel huisvrouw geworden. En ik vind het verschrikkelijk. Op een bepaalde manier heb ik de afgelopen jaren mijn eigen ambitie aan de kant gezet om de rol van huisvrouw en vrouw van de kerstbomenkweker op me te nemen. Om mezelf al chagrijnig door het huis te zien struinen om rondslingerende sokken en kleding bij elkaar te rapen.
Een inzicht wat ik tijdens het schrijven van mama in spagaat nog niet had en nu wel is dat moeder zijn niet hetzelfde is als huisvrouw zijn. Lange tijd was dat voor mij onlosmakelijk met elkaar verbonden. Als je thuis zit met een baby, kun je net zo goed de was opvouwen als de baby slaapt. Maar je kan ook net zo goed een blog schrijven of een offerte de deur uit doen.
Ik heb geen spijt, want dat vind ik zinloos. Ik weet ook niet of ik dingen anders had gedaan als ik terug in de tijd mocht. Wat ik wel weet is dat deze uitzending iets in me heeft wakker geschud, want niet meer wil gaan slapen.
‘Je kan alles worden wat je wilt. Alles is mogelijk’. Die gedachte geeft me zoveel energie. Ook al ben ik bijna 45 jaar. Het geeft me nog steeds energie. Want ook nu is er nog van alles wel mogelijk. En is het tijd om deze vraag te beantwoorden: wat ga ik doen met de tweede helft van mijn leven?
Wordt ongetwijfeld vervolgd.
Nieuwsbrief Labyrint
Benieuwd hoe mijn nieuwsbrief Labyrint eruitziet? Lees de laatste hier.