Labyrint
Voor wie wil floreren – maar niet ten koste van wat er écht toe doet. Over mentaal welzijn, keuzes die kloppen en de kracht van betekenisvol leven en werken.
Hoe maak je tijd vrij voor het schrijven? Mijn tips
De kinderen zijn naar school. Je zet een kop koffie terwijl je laptop opstart. Je opent een worddocument, maar voordat je begint met typen open je eerst nog even je mailbox. Een mail van een klant waar je echt even op moet reageren. Voordat je het in de gaten hebt, begint je maag te knorren. Je kijkt rechtsonder in de hoek op je beeldscherm en ziet dat het lunchtijd is. Weer niets geschreven.
Je bent niet de enige. Mensen zijn nu eenmaal gewoontedieren. Doen dingen op de automatische piloot. En dit gedrag verander je niet van de een op de andere dag. Er moet een urgentie, een drang zijn. En als die groot genoeg is, dan zul je uiteindelijk gaan schrijven.
Tijdens het geven van thuisonderwijs, kwam ik erachter dat ik heel gefocust kan werken als ik kort de tijd heb. Zo deed ik in het halfuur dat mijn kinderen online les hadden soms meer dan in een hele ochtend. Het afbakenen van de tijd dat je kan schrijven, helpt je om gericht te werk te gaan. Dit helpt alleen als je al weet waarover je wilt gaan schrijven. Anders is het gevaar groot dat je een halfuur naar je scherm gaat staren.
Wat meespeelt is dat je wellicht een bepaalde verwachting hebt van schrijven. Het kan alleen achter je laptop. Of op je werkplek. Of als er niemand thuis is. Of als je inspiratie hebt. Jezelf toestemming geven om overal te mogen schrijven, helpt om de drempel over te gaan. Om makkelijker pen en papier te pakken en gewoon wat te noteren, ook al zijn de omstandigheden niet perfect. Draag gewoon altijd een notitieboek en een pen bij je. En geef jezelf toestemming om overal te mogen schrijven.
E-mail, social media, telefoon zijn allemaal afleiders. Als ik ’s ochtends als eerste mijn e-mail open, weet ik dat ik niet ga doen wat ik van plan was te doen. Herken dit soort valkuilen bij jezelf.
Wees ook mild naar jezelf. Als je elke week een beetje meer tijd vrij maakt voor schrijven dan de week daarvoor, kom je een heel eind.
Waarom raakt het ene verhaal wel en het andere niet?
Emoties toevoegen aan je verhaal is geen garantie voor succes. Sterker nog, een overkill aan emoties kan juist zorgen dat de lezer afhaakt. Dat het verhaal klagerig aanvoelt en de lezer negatieve energie bezorgt. Dat wil je natuurlijk niet. En omdat te voorkomen zijn er twee dingen van belang.
Wie vertelt dit verhaal én waarom vertelt diegene dat verhaal.
Als het gaat om: wie schrijft het verhaal? Denk je wellicht: ‘ik, natuurlijk!’ Dat klopt, maar welke van jouw ikken? Of beter gezegd, in welke hoedanigheid schrijf jij dit verhaal. In je leven heb je verschillende rollen: moeder, ondernemer, dochter, leerling, zus. Om er maar een paar te noemen. Vanuit welke rol je het verhaal vertelt is bepalend voor het perspectief van jouw verhaal. Als ik een verhaal vertel vanuit mijn rol als moeder, zal dat een ander verhaal zijn dan dat ik dat vertel vanuit mijn rol als dochter. Deze rol – de ‘wie’ in het verhaal – scherp krijgen, draagt bij aan een goed verhaal.
Waarom schrijf je dit verhaal? Er heeft een gebeurtenis plaatsgevonden en je wilt erover delen. Dat klinkt simpel, nietwaar? Maar waarom wil je dat? Als je daar dieper over na gaat denken kom je uit bij jouw gevoelens over de gebeurtenis. En dat is het punt dat je als schrijver door moet pakken. Hier komt je ‘waarom’ naar boven. Tenminste als je de moed hebt om de confrontatie met deze emoties aan te gaan. Ze durft toe te laten. Dan kom je op het punt van een inzicht, een transformatie, een keerpunt. Dat maakt het verhaal de moeite waard, niet de gebeurtenis zelf.
Een verhaal schrijven dat raakt, is hard werken. Het is naar jezelf kijken en jouw ervaringen in een groter geheel plaatsen.
Vind je het eng om een persoonlijk verhaal te vertellen?
Ik zit achter mijn bureau. Als ik door het raam kijk zie ik via de tuin van de achterburen de landerijen. Mijn blik gaat terug naar het scherm. Daar staat het: hoofdstuk 7 het familiegeheim. Ik maak een diepe zucht. Ik weet het. Dit is het verhaal dat ik wil vertellen. Mijn hele lijf schreeuwt nee. En toch zet ik door.
Het is inmiddels vijf jaar later. En mijn persoonlijke verhaal over het familiegeheim is terechtgekomen in mijn roman Moederwond. Van de weerstand die ik toen voelde om mijn verhaal te delen is niet veel meer over.
De meeste mensen hebben een verkeerd beeld bij het vertellen van een persoonlijk verhaal. Ze denken dat het over hen gaat. Dat ze hun anonimiteit verliezen en hun hele leven op straat ligt. Maar een persoonlijk verhaal gaat nooit over jou. Het gaat over jouw boodschap. Het gaat over hoe een persoonlijke ervaring past bij een bepaalde tijdsgeest, een beweging in de samenleving of een gebeurtenis in de actualiteit. Het gaat nooit alleen over jou en jouw emoties.
Jouw persoonlijke verhaal gaat over hoe jij reflecteert op een gebeurtenis in jouw leven. Wat jouw reactie daarop was, welke inzichten jij hebt opgedaan, wat jij hebt overwonnen, wat jij in jouw leven hebt getransformeerd.
Een verhaal is de optelsom van een gebeurtenis en jouw gevoelens bij die gebeurtenis. Ze horen bij elkaar en zijn onlosmakelijk verbonden. Jouw gevoelens bij de gebeurtenis, geven jou een ingang om over te schrijven. Dat is jouw perspectief. Dat maakt dat het verhaal persoonlijk is.
Dus wees gerust. Het schrijven van een persoonlijk verhaal betekent helemaal niet dat je hele leven op straat ligt. Dat is ook de reden dat ik mijn persoonlijk verhaal heb verteld in een romanvorm. Het schept afstand. En daardoor kon het weer gaan over het familiegeheim en wat de invloed daarvan is geweest.
Begrijpen wie je bent? Ga dagboek schrijven.
Als 7-jarig meisje kreeg ik een dagboek van mijn toenmalige buren. Zo eentje met een poëziealbumachtig plaatje op de voorkant en een slotje. In mijn netste handschrift schreef ik mijn naam erin en van wie ik dit dagboek gekregen had. Daarna begon ik te schrijven. Soms elke dag en soms maanden niet. Een ding was duidelijk: ik schreef over mijn leven omdat mij dat logisch leek om te doen.
Wat schrijvers – of dat nu van dagboeken, boeken of artikelen is – gemeen hebben is dat ze nieuwsgierig zijn. Naar zichzelf en naar anderen. Nieuwsgierig naar wat er in ons leven gebeurt. Hoe dit onze identiteit vormt en ontwikkelt. Schrijven om het leven te begrijpen. Schrijven om jezelf te begrijpen.
Als kind was het vanzelfsprekend voor mij. Later werd dat anders. Ik ging op school leren wat schrijven betekende. En dat was: grammatica, spelling, structuur en opbouw. Ineens kon je een cijfer krijgen voor je werk. Ineens kon wat je geschreven had ‘fout’ zijn. Schrijven kreeg een heel andere betekenis.
Er waren voor mij twee soorten schrijven: voor mezelf in mijn dagboek en voor de ander: in marketingplannen, zakelijke teksten, reclame-uitingen, etc. Lang waren dit twee gescheiden werelden die niets met elkaar te maken leken te hebben. Ik dacht daar niet over na, het was gewoon zo. Wat in je dagboek staat dat deel je niet. En wat je schrijft voor anderen moet vooral gaan over het overtuigen van anderen of dat nu gaat over een idee, een product of dienst.
Totdat ik besloot om mijn levensverhaal op te schrijven. Eerst nog voor mezelf, alsof ik in mijn dagboek schreef. Hoe verder ik in mijn levensverhaal kwam, hoe meer ik dit als een verhaal ging zien wat ik naar buiten wilde uitdragen. Het werd een roman. En voor het eerst kwamen de twee werelden samen: ik schreef voor mezelf en daardoor ook voor de ander.
Om jezelf beter te begrijpen is er meer nodig dan een verslag van de dag in je dagboek schrijven. Het transformerende effect van schrijven ervaar je pas echt als je jouw schrijfwerk omvormt tot een blog, een gedicht, een bericht, een artikel of een boek. Op dat moment heb je de mogelijkheid om van een afstand naar jouw schrijfwerk te kijken. Je bent in staat een persoonlijk verhaal te delen zonder dat het je emotioneel nog raakt. Het gaat niet meer over jou, maar over de ander: de lezer. Op dat moment is schrijven niet alleen transformerend voor de schrijver, maar ook voor de lezer.
Als jij schrijft over de moeilijkheden in jouw leven, geef je jezelf toestemming om jouw authentieke zelf te laten zien. Door dat jij dat doet, geef je ook de lezer toestemming om hun moeilijkheden op te schrijven of uit te spreken en daarmee hun authentieke zelf te laten zien.
Positieve effecten van schrijven zijn krachtiger dan gedacht
Verhalen zijn helend. Dat heb je vast ergens gelezen of gehoord. En wellicht zelf ook de positieve effecten van schrijven ervaren. Als je eenmaal – al is het alleen voor jezelf – uitspreekt wat je pijn heeft gedaan, lucht dat op. Het heeft een bevrijdend effect. Niet meteen, maar wel op lange termijn.
Vanaf de jaren 80 is er veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de effecten van schrijven. In de eerste studies werd vooral gezien dat schrijven effect heeft op het doktersbezoek (dat ging omlaag). In latere onderzoeken werd duidelijk dat schrijven veel krachtiger was dan in eerste instantie werd gedacht.
Schrijven heeft positieve effecten op verschillende vlakken.
- Zo hangt het functioneren van het immuunsysteem samen met het stressniveau van een persoon. Diverse onderzoeken wijzen uit dat schrijven over emoties gerelateerd is aan een beter functionerend immuunsysteem.
- Mensen met een chronische ziekte hebben baat bij schrijven. Zo wordt bij astmapatiënten een verbetering van de longfunctie gezien na het schrijven.
- Mensen die schrijven over een trauma laten direct signalen van een verminderd stress niveau zien, zoals een lagere bloeddruk en een lagere hartslag.
- Schrijven heeft effect op de stemming. Als je over iets verdrietigs schrijft, zal je je daarna verdrietiger voelen. Het effect is te vergelijken met het kijken van een verdrietige film. Dat is het korte termijn effect. Op de lange termijn is te zien dat mensen die schrijven over hun emoties gelukkiger en minder negatief zijn dan voor het schrijven.
- Door het schrijven ben je in staat je gedrag te veranderen. Schrijven zorgt ervoor dat je ruimte vrij maakt in je hoofd. Zo komt er meer werkgeheugen beschikbaar waardoor je beter in staat bent om te gaan met complexe taken.
- Mensen die vaak schrijven voelen zich sociaal meer op hun gemak. Ze zijn betere luisteraars en sprekers. Ze lachen zelfs meer.
Je kan natuurlijk nog meer lezen over schrijven op mijn website. Maar beter is om gewoon te beginnen. Dan zul je des te eerder de positieve effecten van schrijven ervaren.
Waarom werken vrouwen niet?
Ik keek naar het programma: ‘waarom werken vrouwen niet?’. Het programma trok mijn aandacht omdat het iets was waar ik jarenlang mee worstelde: vrouw zijn, moeder zijn, carrière maken. Vaak dacht ik dat mannen het veel gemakkelijker hadden. Soms wilde ik gewoon een van hen zijn. Dan was ik van dat gedoe af.
Met het programma is niks mis. Het laat verschillende invalshoeken zien. En interessant genoeg zei een man in de eerste aflevering precies waar het om ging: ‘vrouwen kunnen het nooit goed doen.’ Dat is precies wat mij steekt. Want het brave meisje in mij wil het graag goed doen. En hoe hard ik ook mijn best doet: het lukt nooit. Je raakt ervan opgebrand.
Ik merk ook dat ik niet meer woedend voor de televisie zit, waar dat jaren geleden nog wel anders zou zijn. Dan zou ik me ontzettend kwaad maken over de oordelen die er over vrouwen zijn. Ik zie nu in dat ik die oordelen zelf ook had. Ik vond zelf ook dat ik carrière moest maken. Toen het niet in loondienst was, toen was het wel in het ondernemerschap. Ik probeerde heel hard te voldoen aan een beeld waarvan ik dacht dat het van me verwacht werd. Een sterke, kordate, succesvolle vrouwelijke ondernemer. Iets wat totaal niet bij me past als je mij een beetje kent.
Daarna ging ik de andere kant op. Het gezin, mijn kinderen, de verzorgende taak dat was het belangrijkste wat ik te doen had. Laat dat succes maar zitten, dat was voor anderen. Ook dat brandt op. Ik verveelde me. Ik miste uitdaging. Ik schreef een roman en had niet de moed om er écht mee naar buiten te treden. Ik werd er klein en kwetsbaar van. En ik wist niet hoe ik mezelf kon beschermen.
Als ik nu terugkijk, zie ik dat er maar een ding echt nodig is: vriendelijkheid. Als ik vriendelijkheid toon, verzacht ik vanzelf de oordelen in mezelf en in anderen. Als ik vriendelijk ben, krijg ik eerder verbinding. Dan zie ik de ander echt en daarmee mezelf ook.
Echte vriendelijkheid. Niet doen alsof. Niet aardig zijn om het brave meisje te spelen. Vriendelijk zijn vanuit liefde. Die vriendelijkheid, daar heb ik het over. Volgens mij maakt dat een wereld van verschil. Voor alle vrouwen en daarmee ook voor alle mannen.
Dromen zonder haast
Alles moet nu. Snel en meteen. Na het jaar 2020 weten we inmiddels wel dat het niet altijd kan. Dat dromen niet altijd meteen vervuld worden en soms helemaal nooit. Dat het een luxe is om te kunnen dromen. Dat het een voorrecht is als een droom uitkomt.
In 2006 begon ik uit het niets een webshop voor dameskleding. Het was nog voordat grote ketens als Zara en H&M online verkochten. Ik had het idee, liet een website bouwen, kocht kleding in en schreef mails over mijn kleding. Ik verkocht meteen kleding, maar ik kon mijn baan nog niet opzeggen. Dus was ik teleurgesteld. Ik vond dat ik het niet goed deed. Ik had gefaald en vond mezelf een mislukking.
Toen ik een paar jaar later bij een coach zat, kwam in het laatste gesprek de webshop plotseling naar boven. Ze was verbaasd: waarom stond het niet op mijn c.v.? waarom had ik er niets over gezegd? Ik had het in mijn schaamtehokje gestopt. Iets waar ik me voor schaamde en wat nooit het daglicht meer mocht zien.
In de jaren daarna werd online kleding verkopen een gigantisch succes. Mijn webshopavontuur zat inmiddels niet meer in het schaamtehokje, maar in het spijthokje. Waarom was ik er na twee jaar al weer mee gestopt? Waarom had ik het niet langer de kans gegeven? Ik realiseerde me dat ik een pionier ben. Dat ik ervan houd om van gebaande paden af te wijken en iets nieuws te starten. Ik realiseerde me alleen niet dat een nieuw pad, nog geen gebaand pad is. En dat mensen dat pad in het begin nog helemaal niet kunnen vinden. Dat het tijd kost om aan iets nieuws te wennen. En dat snel resultaat willen daar niet bij past.
Hierin zag ik ook een patroon bij mezelf ontstaan. In 2015 maakte ik een coach jezelf werkboek en bijbehorende inspiratievragen. Schrijfoefeningen voor zelfreflectie, al schrijvend jezelf coachen. Hoewel mensen enthousiast waren, liep het niet meteen storm. Ik zette het aan de kant. En ging weer op het bekende pad lopen: het marketingpad. Toen ik zelf een boek had geschreven en had ondervonden wat het helende en transformerende effect van schrijven was, voelde ik de drang om hiermee door te gaan. Dit keer in een community. Het begon nog op het snijvlak van marketing en schrijven. Maar na een jaar durfde ik de community helemaal om te dopen tot een schrijfcommunity. En langzaamaan merkte ik dat meer mensen de kracht van het jezelf coachen begonnen in te zien en toe te passen.
Soms ben je te vroeg met iets. Dan heb je geen resultaat of niet het resultaat dat je had gehoopt. Dat is dan geen teken dat jouw idee mislukt is of niet werkt. Het is een teken dat je een pionier bent. Een voorloper. Dat betekent overigens niet dat je op alle gebieden een voorloper hoeft te zijn. Jij bent een voorloper op een bepaald gebied. Jij loopt op een pad dat nog niet gebaand is. Maar er is iemand die als eerste door het pad moet lopen, dan volgt de rest vanzelf. Kijk een keer achterom dan zie je het.
Hoe houd je schrijven vol?
Als je van schrijven een gewoonte wilt maken, dan doe je dat niet door eenmalig een schrijfworkshop te volgen. Net zoals je in een dag ook geen piano leert spelen of klaar bent om een marathon te lopen. Ook voor schrijven is er training nodig om het vol te houden.
Wat werkt dan wel om het schrijven vol te houden?
Plan vanaf nu een vast moment in om te schrijven.
Het liefste dagelijks, maar als je daar tegenop ziet kies dan voor een andere frequentie. Al is het 1 keer in de week op zaterdagochtend. Dan is het dat voor nu. Dus kies wat comfortabel is voor jou, waarvan jij denkt dat je het goed gaat volhouden. Waar je blij van wordt en waar je zin in hebt, waar je zelfs naar uit kijkt.
Schrijf je intentie op.
Waarom heb je meegedaan aan deze 5-daagse? Wat waren je verwachtingen? Waar hoopte je op? Dat is je drijfveer, dat is waarom je dit zo graag wilt. Schrijf dat voor jezelf op en zorg ervoor dat je dit regelmatig tegenkomt in je dagelijks leven. Schrijf het op een briefje en stop het in je portemonnee. Of hang een briefje op de spiegel in de badkamer. Of hang het op de deur van de koelkast. Plak het op de kaft van je agenda of maak er een achtergrond van voor je telefoon. Kortom: maak een reminder voor jezelf.
Koop een mooi notitieboek voor jezelf.
Niet zomaar even snel bestellen om er vanaf te zijn. Doe het met aandacht, kies er eentje die je echt heel mooi vindt. Zo eentje die een glimlach op je gezicht tovert als je er naar kijkt. Doe jezelf zo’n notitieboek cadeau. En weet dat je in zo’n notitieboek gewoon woorden mag doorstrepen. Dat er vlekken in mogen komen. Denk aan deze tekst van Leonard Cohen: There is a crack, a crack in everything. That’s how the light gets in.
Je kan het! Veel schrijfplezier.
Ongetemd leven van Glennon Doyle
Hier kan ik kort over zijn: dit is een boek dat ik zelf geschreven had willen hebben. Het is genadeloos eerlijk, recht uit het hart en elke vrouw zal er herkenning in vinden. Als je moed zoekt om jezelf uit te spreken, het gevoel hebt dat je los wilt breken uit een kooi dan is dit boek iets voor jou.
Het boek is opgedeeld in korte verhalen, dat maakt het makkelijk lezen. Ik kan er nog veel meer over zeggen, maar als de titel je aanspreekt is dat genoeg om het boek te gaan lezen.
Bestel hier paperback Ongetemd leven van Glennon Doyle via bol.com
Bestel hier het ebook via bol.com
_______________
De links op deze pagina zijn affiliate links van het partnerprogramma van Bol.com.
Ik beveel alleen boeken aan die ik zelf heb gelezen en die ik waardevol vind om te delen.
Een instagramleven of het echte leven
Op een ochtend in september zag ik de zon door de mist schijnen terwijl ik mijn kinderen naar school bracht. Ik besloot niet rechtstreeks naar huis te gaan, maar een blokje om te lopen zodat ik nog even van het mooie uitzicht kon genieten.
Ik liep naar het bruggetje waar de weilanden zijn en zag hoe de mist laag hing over de velden met daarboven het ochtendzonlicht. Ik pakte meteen mijn telefoon uit mijn tas. Een voorbijkomende fietser zei: ‘Niet alleen foto’s maken ook genieten, he!’ Dat was raak. Want terwijl ik mijn telefoon pakte dacht ik meteen aan het delen van de foto’s op Instagram.
Vervolgens vroeg ik mezelf af voor wie ik daar eigenlijk liep. Voor mezelf om echt te genieten van het uitzicht of voor mijn volgers op Instagram. Het laatste vond ik wat belachelijk klinken. Toch kon ik niet ontkennen dat het een rol speelde. Ik realiseerde me hoe vaak het leven draait om iets aan een ander te laten zien. Hoe vaak het schreeuwt: kijk mij! Moet je dit zien! Fantastisch!
Dat je bezig bent met een persoon zijn aan de buitenkant en dat je een persoon bent aan de binnenkant. Dat het schakelen is tussen die twee. Dat is vermoeiend. Als ik bezig ben met Instagram, dan ben ik bezig met de persoon aan de buitenkant. Dan denk ik na over de beste versie van mezelf. Dan denk ik na over hoe ik over kom. Dan ga ik dingen doen om foto’s te kunnen maken voor op Instagram: een instagramleven.
De meeste mensen zullen zeggen dat dit niet voor hen geldt. Dat zei ik ook. Want ontkennen is fijn, dan hoef je er niets mee. Nu ik het niet meer ontken, kan ik kiezen. Ik kan kiezen om foto’s voor Instagram te maken omdat ik dat wil. En ik kan kiezen om het niet te doen, omdat ik op dat moment niet met Instagram bezig wil zijn. Ik kan er voor kiezen om 1 keer per dag te kijken en te reageren. Of ik kan er voor kiezen om dat de hele dag door te doen.
Als je eerlijk bent naar jezelf, dan heb je wat te kiezen.
Nieuwsbrief Labyrint
Benieuwd hoe mijn nieuwsbrief Labyrint eruitziet? Lees de laatste hier.