Zeven uur. De wekker gaat. Ik tik hem af. Ik besef welke dag het is. Ik voel mijn hart een versnelling maken. In mijn buik razen de zenuwen. Ik gooi de dekens opzij en stap uit bed.
Jarenlang werd ik zo wakker en nog steeds weleens. Ik ben vaak en snel zenuwachtig. Mijn lijf in de hoogste staat van paraatheid. Wat ga ik doen: vechten, vluchten of bevriezen? Mijn verdedigingsmechanisme was het minder bekende fawn-respons. Ofwel: aanpassen om je veilig te voelen.
Voor mij waren die zenuwen normaal. Dus denk je dat iedereen dat heeft en leerde ik omgaan met de zenuwen. Dat resulteerde in een alles-of-niets-aanpak. Mezelf pushen tot het uiterste met als gevolg uitputting en ruzies met anderen door mijn heftige emotionele reacties. Of voortijdig weggaan. Zo had ik ooit een evenement in het Kurhaus in Scheveningen waar alle CEO’s van de Nederlandse supermarkten aanwezig waren. Ik zat daar als twintiger in mijn zomerjurkje tussen de grijze pakken. Toen het plenaire gedeelte was afgelopen, ben ik de wc ingevlucht. Het koude water over mijn polsen zorgde voor rust en ik besloot te vertrekken. Opgelucht kocht ik in Scheveningen een nieuwe bikini.
Waar komen deze zenuwen vandaan? Mijn behoeften werden snel overschaduwd door de behoeften van anderen of door wat ik dacht dat er van mij werd verwacht. Daar ging ik me naar gedragen, want dat voelde veilig. Zo beperkte ik de kans op afwijzing.
Ik houd van het beste uit mezelf halen, het motiveert me en geeft me energie. Maar alleen als het intrinsiek gedreven is. Vaak voel ik de druk om te presteren om afwijzing van anderen te voorkomen. Het gevoel van vroeger thuis komen met een onvoldoende en daar boosheid voor terug te krijgen. Dat wil ik te allen tijde voorkomen dus trek ik op mijn werk vaak veel verantwoordelijkheid naar me toe en wil ik alles goed laten lopen. Ik hoor een telefoongesprek van een collega en zeg daarna hoe ik dit zou oplossen. Met als gevolg vaak een taak erbij: ‘Goed idee, als jij dit nu eens wilt uitwerken.’ Dat betekent dat ik de hele dag alert ben op mogelijke dingen die mis kunnen gaan. Altijd alert is altijd moe.
Ik was een kameleon. Ik voel de situatie aan en kleur ernaar. Voelen waar ik zelf behoefte aan had vond ik moeilijk. Op de vraag wat ík nu echt wil, had ik geen antwoord.
Dan ben je ineens op de helft van je leven. Zie je mensen om je heen ziek worden of overlijden. Ik denk aan de quote van Mary Oliver: Tell me, what is it you plan to do with your one wild and precious life? Alles gaat voorbij, ik kan er maar beter van genieten. Ik zie dat mijn dochter geen schattig klein meisje maar een tienermeisje is. Ik zie dat mijn zoon mij binnenkort voorbij groeit. Tijd is kostbaar.
Als je verantwoordelijkheid van een ander overneemt, ben je buiten je cirkel van invloed aan het werk. Je kunt dan niet de volledige verantwoordelijkheid nemen en dat zorgt bij mij voor stress. Als ik verantwoordelijkheid terugplaats waar die hoort, dan kan ik me concentreren op mijn eigen werk. Dat zorgt er ook voor dat ik weer bij mezelf terugkeer en mijn werk goed kan doen. Stress is de tol die je betaalt voor het overnemen van verantwoordelijkheden.
Ik functioneer het beste in omgevingen waarin ik vrijheid en autonomie heb. Ik moet verantwoordelijkheid kunnen nemen voor mijn taak. Als ik een kleine schakel ben waarin er te veel afhankelijkheden van anderen ingebakken zitten, dan vind ik dat niet fijn. Acht uur lang achter een laptop zitten breekt me op. Ik heb baat bij afwisseling en beweging.
Ik oefen nu. Als ik merk dat ik iets wil gaan oplossen voor een ander, doe ik het volgende:
- Vertragen: diep in en uitademen.
- Check: is dit van mij? Ja/nee.
- Besluit: dit hoort bij mij, ik pak het op / dit hoort bij de ander, ik laat het gaan.
Hierna voel ik hoe mijn ademhaling zakt en het bonken van mijn hart langzamer wordt.
Welke verantwoordelijkheid leg jij deze week terug waar die hoort?